Макалалар
Кыргызстандын маданияты жана жаратылышы
Кыргызстандын эли, каада-салты, тамак-ашы жана жаратылышы тууралуу окуңуз.
МакалаларМакалалар
Кыргызстандын эли, каада-салты, тамак-ашы жана жаратылышы тууралуу окуңуз.
Макалалар
Эки түстөгү кийизден бир оюмду кошо бычканда жуп өрнөк кантип чыгарын жана шырдакты тигишинен кантип тааныса болорун билиңиз.

Бул Борбор Азия өлкөсү менен таанышуу бөлүгүндө Кыргызстандын тоолорун, көлдөрүн, көчмөндөрдүн мурастарын, салттуу тамак-аштарын жана “Манас” эпосу менен таанышыңыз.

Кыргызстандагы кооз Ала-Көлгө жөө сапар тууралуу кеңири жолдомо. Унутулгус жорукка даярдык көрүү, багыттар жана керектүү кеңештер менен таанышыңыз.

Кыргызстандын шаңдуу борбору Бишкек маданий, тарыхый жана жаратылыш жайларын айкалыштырат. Базарларды кыдырып, совет доорундагы архитектураны көрүп же жашыл парктарда эс алсаңыз болот. Шаарда ар кимдин көңүлүнө төп келген нерсе табылат. Төмөндө Бишкекте жасай турган мыкты иштердин айрымдары:

Баткен облусу асман тиреген тоолору, тарыхый жайлары жана өзгөчө жаратылышы менен айырмаланат. Тоо чокуларынан байыркы чептерге чейин бул аймак саякатчыларга ар кыл таасир тартуулайт. Төмөндө Баткен облусунда көрүүгө боло турган 10 жер берилди:

Талас облусунда табияттын кооздугу, тарыхый жайлар жана маданий мурас айкалышат. Бийик тоолордон байыркы эстеликтерге чейин саякатчыга кызыктуу багыттар арбын. Бул жерде облус боюнча кыдырууга ылайыктуу 10 жер берилет:

Кыргызстандын Жалал-Абад облусу кооз жаратылышы, тарыхый жайлары жана маданий мурасы менен таанымал. Бийик тоолордон жашыл өрөөндөргө, байыркы эстеликтерге чейин бул аймак саякатчыга ар түрдүү таасир калтырат. Төмөндө облусун кыдырууга ылайыктуу 10 жер сунушталат:

Кыргызстандын эң чоң жана калкы сейрек жайгашкан Нарын облусу Теңир-Тоонун бийик тоолорун камтыйт. Бийик тоолуу шартына байланыштуу бул аймактын аба ырайы өлкөнүн башка бөлүктөрүнө караганда суугураак. Бул жерде көрүүгө арзырлык 10 жайды сунуштайбыз:

Кыргызстандагы Ысык-Көлдү шаарлар, капчыгайлар жана маданий жайлар курчап турат. Көлдүн айланасында барууга арзыган 10 багытты сунуштайбыз:

Ош облусунун тарыхый жайларын жана жаратылыш кереметтерин кыдырып көрүңүз. Төмөндө саякатка сунушталган 10 багыт берилет:

Кооз жаратылыштан тартып тарыхый жана маданий жайларга чейин Чүй облусунда көрө турган жерлер арбын. Төмөндө саякатка ылайыктуу 10 багыт берилет:

Бул тизмеге жаратылышы, биологиялык ар түрдүүлүгү жана эс алуу мүмкүнчүлүктөрү менен айырмаланган Кыргызстандагы он улуттук парк жана корук киргизилди. Алардын ар бири өлкөнүн тоо жаратылышын өзүнчө таанытат.

Кыргызстандын өрөөндөрү ар башка көрүнүшү жана өзүнө таандык өзгөчөлүгү менен айырмаланат. Келгиле, өлкөнүн тоолору менен өрөөндөрүн аралап көрөлү:

Кыргызстан жети облуска бөлүнөт. Бишкек жана Ош шаарлары өз алдынча административдик макамга ээ. Ар бир аймактын жаратылышы, тарыхы жана көрүүгө арзырлык жайлары өзгөчө. Төмөндө облустар менен шаарлар тууралуу кыскача маалымат берилет.

Кыргызстан тоолуу пейзаждары жана бай маданий мурасы менен катар ар кыл шаарлары менен да таанылат. Жандуу шаар борборлорунан көл жээгиндеги курортторго чейин, ар бир жер өзүнүн тарыхын жана турмуш ыргагын сунуштайт. Бул тизмеде өлкөдөгү он шаар тууралуу кыскача маалымат берилет.

Кыргызстандагы карлуу кырка тоолордо бийик жана техникалык жактан татаал чокулар көп. Алар альпинисттерге чоң сыноо жана кеңири тоо көрүнүштөрүн тартуулайт. Чокулардын бийиктиги ар башка булактарда бир аз айырмаланышы мүмкүн. Төмөндө бийиктиги жана аталышы боюнча бул тизмеге киргизилген он чоку берилет; алардын ар бирине чыгуу даярдыкты жана бийик тоо тажрыйбасын талап кылат.

Борбордук Азиянын ортосунда жайгашкан Кыргызстан бай тарыхка жана ар кыл маданий мураска ээ. Байыркы Жибек жолунун боюндагы орду өлкөнүн руханий тарыхына түрдүү доорлор менен жамааттардын таасирин тийгизген. Бүгүнкү диний көрүнүштү түшүнүү үчүн тарыхый салттар менен азыркы диний жашоону өз-өзүнчө кароо зарыл.

Кыргыз уламыштары жана эпостору муундан муунга айтылып, элдин тарыхый эс тутумун, жерге жана жаратылышка болгон мамилесин чагылдырат. Алардын айрымдары көлдөрдүн, аскалардын же мунаралардын аталышын жана көрүнүшүн түшүндүрсө, башкалары элдин башынан өткөн окуялар тууралуу баяндайт. «Манас» эпосу кыргыз маданий мурасында өзгөчө орунда турат. Ысык-Көл, Жети-Өгүз жана башка жерлерге байланышкан элдик окуялардын бир нече варианты болушу мүмкүн; аларды так тарыхый маалымат эмес, оозеки мурастын бөлүгү катары кабыл алуу керек.

Кыргызстанга сапар үчүн ыңгайлуу мезгил пландарыңызга жараша болот. Июнь, июль жана август айлары бийик тоого чыгып, жөө жүрүшкө жана ачык абада эс алууга ылайыктуу. Тоолуу аймактарда аба ырайы өрөөндөргө караганда салкыныраак болушу мүмкүн.

Бийик тоолор, тунук көлдөр жана көчмөн мурас — Кыргызстанда саякатчыны күтүп турган өзгөчөлүктөрдүн айрымдары. Өлкөнү кийинки багытыңыз катары тандоого 10 жүйө.

Кыргыз боз үйү — көчмөн жашоого ылайыкташкан жыгач каркастуу, кийиз менен жабылган турак жай. Анын чогулма түзүлүшү, кол өнөрчүлүгү жана үй-бүлөлүк мааниси кыргыздардын материалдык жана материалдык эмес мурасынын бир бөлүгү.

«Манас» эпосунун маданий мааниси жана бүгүнкү күнгө чейин уланып келген айтуучулук салты

Сапар алдында билип алыңыз: виза, аба ырайы, тамак-аш, тоо жүрүшү жана медициналык жардам тууралуу жооптор.

Кыргызстан бийик тоолору, кең өрөөндөрү жана тунук көлдөрү менен ар кыл ландшафтка ээ. Сапарды баштардан мурда климатты жана мезгилдик аба ырайын түшүнүү кийимди туура тандоого жана маршрутту пландаштырууга жардам берет. Бул колдонмодо өлкөнүн аба ырайынын негизги өзгөчөлүктөрү жана жолго камынуу тууралуу маалымат берилет.

Кыргызстандын тарыхы байыркы шаарлардан, ыйык тоолордон жана музейлерде сакталган мурастардан көрүнөт. Тарыхый жайларды кыдыруу өлкөнүн өткөнүн, Жибек жолундагы ордун жана ар башка доорлордон калган архитектурасын таанууга мүмкүнчүлүк берет. Бул тизмеде көрүүгө арзырлык 10 жай сунушталат.

Кыргызстандын тоолорун дарыялар менен шамал миңдеген жылдар бою оюп, терең капчыгайларды жана жашыл өрөөндөрдү калыптандырган. Бул жерлерде шаркыратмалар, кызыл аскалар жана токойлуу капталдар кезигет. Жөө жүрүшкө, сүрөткө тартууга же тоо жаратылышын таанууга ылайык багытты тандап, жолго алдын ала даярданыңыз. Бул тизмеде өлкөнүн ар кайсы аймагындагы 10 капчыгай топтолду.

Кыргызстан карлуу чокулары жана кең өрөөндөрү менен катар тоо арасындагы шаркыратмалары менен да кызыктуу. Алыскы капчыгайдан жол жээгиндеги сейилге чейин, шар аккан суунун үнүн угуп, тоо жаратылышын көрүүгө ар кыл багыттар бар.

«Асман тоолорунун өлкөсү» Кыргызстан жаратылышы, бай тарыхы жана меймандостугу менен саякатчыларды өзүнө тартат. Теңир-Тоонун карлуу чокуларынан тартып Ысык-Көлдүн жээгине чейин сейилдөө, ат менен жүрүү, тарыхый жайларды көрүү жана жергиликтүү жашоо менен таанышуу үчүн ар кандай мүмкүнчүлүк бар.

«Асман тоолорунун өлкөсү» аталган Кыргызстанда тоо кыркаларынын арасында чоң-кичине көлдөр жайгашкан. Алардын айрымында сууга түшүп, кайыкка чыкса болот; башкаларына жөө же ат менен жетишет. Ар бир көлдүн бийиктиги, жолу жана айлана-чөйрөсү ар башка болгондуктан, сапарды алдын ала пландаган оң.

Кыргызстандын тоолорун, көлдөрүн жана өрөөндөрүн дарыялар менен шамал миңдеген жылдар бою өзгөртүп келген. Кызыл кумдук жарлардан тартып кең сайларга чейинки бул жети жер жөө сейилге, сүрөткө тартууга жана өлкөнүн ар кыл ландшафтын таанууга мүмкүнчүлүк берет.

Теңир-Тоонун бийик тоолору менен Борбордук Азиянын кең талааларынын арасында калыптанган кыргыз ашканасы көчмөн турмуштун мурасын жана аймактык даамдарды айкалыштырат. Анын тамактары колдо бар азыкты пайдалануу, конок күтүү жана дасторкон бөлүшүү салтын баяндайт.

Кыз куумай — кыргыздын кыз менен жигит ат минип жарышкан салттуу оюну. Куугун менен кайтар куугун алмашканда чабандестердин кайраты, шамдагайлыгы жана атты башкаруу чеберчилиги көрүнөт. Бул оюн кыргыздын атчан маданиятын жакындан таанытат.

Ордо — хан ордосун алуу маанисин туюнткан кыргыздын салттуу чүкө оюну. Жерге чийилген тегеректеги таймашта мергендикке тете тактык, токтоолук жана команданын биргелешкен чечими маанилүү. Бул колдонмо оюнду туура түшүнүүгө жана саякатта аны менен таанышууга жардам берет.

Теңир-Тоонун этегинде муундан муунга өткөн салттардын бири — тогуз коргоол. Уюктарга коргоол таратып ойнолуучу бул акыл таймашында эсеп, алдын ала көрө билүү жана сабыр биригет. Аны менен таанышуу кыргыздын күнүмдүк маданиятына жакындатат.

Кыргыздын ат оюнун жакындан тааныңыз: көк бөрүнүн эрежелери, чыныгы жана жасалма улак, ЮНЕСКО тааныган мурасы, бузкашиден айырмасы жана беттеш издөө жолдору.

Борбор Азиянын Теңир-Тоо тоолорунда адам менен бүркүттүн бирге аң алуу салты жашап келет. Күчү менен кыраакылыгы бааланган бул куш көчмөндүн колунда тапталып, ишенимдүү мергенчи шерикке айланган.

Кыргызстандын бийик тоо шалбааларында тайгандын жеңил, шамдагай жүрүшү көзгө урунат. Кыргыз тайганы же кыргыз борзаясы деп да аталган бул ит тазы менен салукиге тектеш. Теңир-Тоодо ал байыртан мергенчинин ишенимдүү шериги болуп келген.

Борбор Азиядан тараган алабайдын сүрдүү келбети менен жумшак мамилеси бирге жашайт. Байыртан мал-жанды кайтарып келген бул тукум күчтүүлүгү, сергектиги жана ээсине берилгендиги менен бааланат.