Көчмөн турмушта калыптанган акыл оюну
Тогуз коргоол кыргыздын салттуу акыл оюндарынын бири. Анын пайда болгон так мезгили аныктала элек, бирок оюн муундан муунга өтүп, күнүмдүк турмуштагы ордун сактап келет. Анда эсептөө, алдыдагы жүрүштү баамдоо жана колдогу мүмкүнчүлүктү туура пайдалануу маанилүү. Тогуз коргоол уюктары бар атайын тактада ойнолот. Жыгачтан же таштан жасалган такталар менен коргоолдор бул өнөргө байланышкан устачылыкты да көрсөтөт.
Коргоолду эсептеп, жүрүштү алдын ала көрүү
Коргоол — оюнга колдонулган майда данектердин аталышы. Эки оюнчунун ар биринде тогуздан уюк болот. Башында ар бир уюкка тогуздан коргоол салынып, жалпысынан 162 коргоол колдонулат. Оюнчулар аларды уюктарга кезек менен таратып, эрежеге ылайык өз казанына көбүрөөк коргоол чогултууга аракет кылышат. Ар бир жүрүш кийинки мүмкүнчүлүктү өзгөртөт. Ошондуктан бул оюнда саноо менен катар атаандаштын ниетин баамдап, бир нече жүрүштү алдын ала ойлонуу да зарыл.
Оюндун коомдук мааниси
Тогуз коргоолдун орду көңүл ачуудан кеңири. Анын айланасында адамдар жолугуп, улуулар менен жаштар маектешет, бири-биринен үйрөнөт. Узак кышкы кечтерде оюн жамаатты жакындаткан отуруштардын бирине айланган. Аксакалдар жаштарга жүрүштү эсептөөнү, сабырдуулукту жана колдогу мүмкүнчүлүктү туура баалоону оюн аркылуу түшүндүрүшкөн. Меймандостук, улууну сыйлоо жана тапкычтык сыяктуу баалуулуктар мындай мамиледе да көрүнөт.
Сапарда тогуз коргоол менен таанышуу
Жашоо ыңгайы өзгөргөнү менен, тогуз коргоол кыргыз маданиятындагы ордун сактап келет. Саякат маалында жергиликтүү үй-бүлөнүн коногу болуп, оюндун жүрүшүн көрүп же үйрөнүп алууга мүмкүнчүлүк болушу мүмкүн. Айрым конок үйлөр муну маданий таанышуунун бир бөлүгү катары сунушташат. Бишкек менен Караколдогу кафелерден же маданий борборлордон да оюн уюштурулабы деп сурап көрүңүз. Мындай таанышуу жергиликтүү турмушту жакындан түшүнүүгө жол ачат.
Үйгө ала кетчү эстелик
Тогуз коргоол тактасы сапардын мазмундуу эстелиги боло алат. Жергиликтүү базарлардан жана сувенир дүкөндөрүнөн колго жасалган жыгач такталарды сурап көрүңүз. Такта менен коргоолдорду ала кетсеңиз, үйдө да оюнду улантып, үй-бүлөңүзгө же досторуңузга үйрөтүүгө болот. Ошондо эстелик текчеде гана турбастан, чогуу өткөргөн убакыттын бир бөлүгүнө айланат.
Эсеп менен сабырды бириктирген салт
Тогуз коргоолдон кыргыз турмушундагы тапкычтыкты, алдын ала ойлонууну жана адамдардын өз ара жакындыгын көрүүгө болот. Кыргызстанга келгенде бул оюнга бир аз убакыт бөлүп, тажрыйбалуу оюнчунун жүрүшүн байкап көрүңүз. Бир тактанын айланасындагы сабырдуу таймаш маданият менен таанышууга да, жаңы тааныштар менен маектешүүгө да себеп болот.