Խան-Տենգրի՝ Տյան Շան լեռնաշղթայի վեհաշուք գագաթը

Այցելություններ: 7652

Խան-Տենգրի գագաթը Տյան Շանի Տենգրի-Տագ լեռնաշղթայի նշանավոր գագաթներից է՝ Ղազախստանի, Ղրղզստանի և Չինաստանի սահմանագլխին։ Այն հնուց ի վեր պաշտվել է և հիշատակվել հին չինացի հեղինակների ու ճանապարհորդների գրություններում։ Հնագույն ավանդություններում Խան-Տենգրին համարվում էր մարդկային ճակատագրի աստվածուհի Տենգրիի բնակավայրը։ Թյուրքական լեզուներից թարգմանաբար «Խան-Տենգրի» նշանակում է «Երկնքի տիրակալ»։

Երբեմն մայրամուտին արևի ճառագայթներից լեռան մարմարե գագաթը բոսորագույն է դառնում։ Այստեղից էլ նրա ժողովրդական անվանումները՝ «Կանտաու» կամ «Կան-տո», այսինքն՝ «արյունոտ լեռ»։ Գագաթի բարձրությունը 6995 մ է՝ յոթհազարանոց սահմանագծից փոքր-ինչ պակաս։ Սակայն գագաթը ծածկող սառցադաշտի հետ միասին այն հասնում է 7010 մետրի։

Խան-Տենգրին այս կողմերում միակ նշանավոր գագաթը չէ։ Հարևանությամբ բարձրանում են Հաղթանակի գագաթը, Շատյորի երկու գագաթները՝ արևմտյանն ու արևելյանը, և բազմաթիվ այլ ուշագրավ գագաթներ։

Խան-Տենգրի գագաթն առաջին անգամ նվաճել է ԽՍՀՄ արշավախումբը՝ Միխայիլ Պոգրեբեցկու գլխավորությամբ, 1931 թվականին։ Վտանգ էին ներկայացնում թե՛ անծանոթ բարձրությունն ու երթուղին, թե՛ տեղի կիրճերում շրջող բասմաչ մարտիկները։

Խան-Տենգրին հեղինակավոր «Ձյունահովազ» ակումբի գագաթներից է։ Այդ պատվին արժանանում են նախկին ԽՍՀՄ տարածքի յոթհազարանոց գագաթները նվաճած լեռնագնացները։ Գագաթին մի պատիճ կա, որի մեջ այցելուները գրում են իրենց անունները, ապա կրկին թաղում այն։ Ցածր ճնշման պատճառով անունները գրում են մատիտով։

Խան-Տենգրի բարձրանալու բարդությունը գնահատվում է 5A-5B-6A կարգերով։ Կա մոտ 25 տարբեր երթուղի։ Փորձառու ուղեկցորդները լավ գիտեն գրեթե բոլոր լանջերը և այդպիսով հեշտացնում են լեռնագնացների վերելքը։ Հարավից ու հյուսիսից գագաթին մոտեցող ճանապարհներին լեռնագնացների ճամբարներ կան։

Խան-Տենգրիի նշանակությունն արտացոլված է նաև Ղրղզստանի ազգային արժույթում։ Այն պատկերված է 2002 թվականի 100 ղրղզական սոմ անվանական արժեքով թղթադրամի վրա։

Հարցեր կան:

Կապ մեզ հետ

Ասա մեզ, թե ուր ես ուզում գնալ: Մենք կօգնենք ձեզ ձևավորել ճանապարհորդությունը:

Բիշքեկ, Ռազակով 49

Ձեր հաղորդագրությունը ապահով կերպով կպահվի մեր թիմի վերանայման համար: