1. Jengiş Çokuşu (Qələbə zirvəsi) — 7 439 m
Jengiş Çokuşu Qırğızıstanın ən yüksək nöqtəsidir; Çinlə sərhəddə, Tyan-Şan silsiləsində yerləşir. Rəsmi mənbələrdə hündürlüyü 7 439 m göstərilir. Sərt hava və texniki cəhətdən mürəkkəb marşrutlar bu zirvəyə qalxışı yalnız yaxşı hazırlaşmış, təcrübəli alpinistlər üçün uyğun edir.
2. Lenin zirvəsi — 7 134 m
Lenin zirvəsi Qırğızıstanla Tacikistan sərhədində, Pamir silsiləsinin Trans-Alay hissəsində yerləşir. UIAA və Qırğızıstanın rəsmi mənbələri onun hündürlüyünü 7 134 m göstərir. Bəzi mənbələrdə işlədilən “Somoni zirvəsi” adı başqa dağa aiddir və Lenin zirvəsi ilə qarışdırılmamalıdır. Hündürlüyə uyğunlaşma və dağ şəraitinə hazırlıq vacibdir.
3. Xan-Tenqri
Xan-Tenqri Qırğızıstanla Qazaxıstan sərhədindəki Tyan-Şanın tanınmış zirvələrindən biridir. Mərməri xatırladan qayalı piramida forması ilə seçilən bu dağa qalxmaq texniki cəhətdən çətindir. Hündürlüyü barədə rəqəmlər buz örtüyünün hesablanma üsulundan asılı olaraq dəyişə bilər; buna görə müxtəlif mənbələr eyni göstəricini vermir.
Yüksək zirvələr haqqında
Qırğızıstanda bunlardan başqa çoxlu yüksək zirvə var. Lakin zirvələrin adları, yüksəklikləri və sıralaması bəzi siyahılarda bir-birinə uyğun gəlmir. Buna görə bu məqalə etibarlı mənbələrdə tanınan əsas zirvələrə diqqət yetirir; digərləri üçün adları və ölçüləri ayrıca yoxlamaq lazımdır.
Hava və dağ şəraiti
Yüksək dağlarda hava sürətlə dəyişə, soyuq, güclü külək və qar uçqunu təhlükəsi yarana bilər. Şərait mövsümə və marşruta görə fərqlənir. Səfərdən əvvəl yenilənmiş hava və dağ təhlükəsizliyi məlumatlarını yoxlayın; şərait pisləşərsə, qalxışı davam etdirməyin.
Marşrut və texniki hazırlıq
Zirvəyə aparan marşrutlar uzunluq və texniki çətinlik baxımından fərqlənir. Buzlaqlar, dik yamaclar və yarıqlar xüsusi bacarıq və uyğun avadanlıq tələb edə bilər. Plan qurarkən marşrutun cari vəziyyətini təcrübəli bələdçilərdən və ya alpinizm təşkilatlarından öyrənin.
Hündürlüyə uyğunlaşma
Böyük yüksəklikdə orqanizmə oksigen azlığı təsir edə bilər. Tədricən uyğunlaşmaq, sağlamlıq vəziyyətini izləmək və lazım gəldikdə aşağı enmək təhlükəsizliyin vacib hissəsidir. Alpinizm planı iştirakçıların təcrübə və sağlamlıq durumuna uyğun qurulmalıdır.
Səfər və sərhəd qaydaları
Bəzi yüksək dağlıq ərazilər sərhəd yaxınlığında yerləşə bilər. Getməzdən əvvəl icazə, qeydiyyat və giriş qaydalarının olub-olmadığını səlahiyyətli qurumlardan öyrənin. Nəqliyyat, rabitə və fövqəladə yardım imkanlarını da əvvəlcədən planlaşdırın.
Bələdçi və komanda ilə qalxış
Çətin yüksək dağ marşrutlarında təcrübəli bələdçi və hazırlıqlı komanda ilə hərəkət etmək vacibdir. Səfərdən əvvəl marşrut planını və qayıdış vaxtını məsul bir şəxsə bildirin. Qrup üzvləri rabitə vasitələrini və fövqəladə hal planını bilməlidirlər.
Təbiətin qorunması
Dağ mühitində tullantılar uzun müddət qala bilər. Özünüzlə gətirdiklərinizi geri aparın, müəyyən olunmuş cığırlarla hərəkət edin və vəhşi təbiəti narahat etməyin. Yüksək dağların həssas təbii mühitinə diqqətlə yanaşın.
Yekun
Jengiş Çokuşu, Lenin zirvəsi və Xan-Tenqri Qırğızıstan alpinizminin ən tanınmış hədəflərindəndir. Bu zirvələrin yüksəkliyi və şəraiti ciddi təcrübə, diqqətli planlaşdırma və ehtiyat tələb edir. Hər qalxışdan əvvəl məlumatları etibarlı mənbələrdən yeniləyin, yerli qaydalara əməl edin və dağ təhlükəsizliyini hər şeydən üstün tutun.