Xan-Tenqri zirvəsi Tyan-Şan silsiləsindəki Tenqri-Tağ qolunun seçilən zirvələrindən biridir; Qazaxıstan, Qırğızıstan və Çin sərhədlərinin qovuşduğu ərazidə yerləşir. Qədim Çin müəlliflərinin və səyyahlarının yazılarında bu dağın adı çəkilir. Qədim türk inanclarında Tenqri göy tanrısı sayılırdı; bəzi rəvayətlərdə Xan-Tenqri onun məskəni kimi təsvir olunur. “Xan-Tenqri” adı türk dillərindən “Göyün hökmdarı” kimi tərcümə edilir.
Gün batarkən dağın mərmər zirvəsi bəzən qırmızıya çalır. Buna görə yerli danışıqda onu “Kantau” və ya “Kan-Too”, yəni “Qanlı dağ” da adlandırırlar. Zirvənin qayalı hissəsi dəniz səviyyəsindən 6 995 metr yüksəklikdədir; başındakı buzlaqla birlikdə hündürlüyü 7 010 metrə çatır.
Xan-Tenqri bu bölgədə tək deyil: yaxınlıqda Pobeda zirvəsi, qərb və şərq Şatyor zirvələri, eləcə də bir çox başqa əzəmətli dağlar ucalır.
Xan-Tenqri zirvəsinə ilk dəfə 1931-ci ildə Mixail Poqrebetskinin başçılıq etdiyi SSRİ ekspedisiyası qalxıb. Alpinistlər üçün tanış olmayan yüksəklik və çətin marşrutla yanaşı, yaxın dərələrdə dolaşan basmaçı döyüşçüləri də təhlükə yaradırdı.
Xan-Tenqri keçmiş SSRİ ərazisində müəyyən edilmiş yeddi min metrlik zirvələrə qalxan alpinistlərə verilən “Qar bəbiri” adına daxil edilən zirvələrdən biridir. Zirvənin başında qələmlə yazılmış ziyarətçi adlarının olduğu kapsul var; aşağı hava təzyiqi səbəbindən o, torpağa basdırılaraq saxlanılır.
Xan-Tenqriyə qalxış marşrutları 5A–5B–6A dərəcələri ilə qiymətləndirilir. Burada təxminən 25 ayrı marşrut var. Təcrübəli bələdçilər alpinistlərə yamaclarda irəliləməyə kömək edir; cənub və şimal yaxınlaşma yollarında dırmanma düşərgələri yerləşir.
Xan-Tenqri dağı Qırğızıstanın 2002-ci ildə buraxılmış 100 somluq əskinasında təsvir olunub.







