Тарихы мен шығу тегі
Алабайдың тамыры мыңдаған жыл бұрын Түрікменстан, Өзбекстан, Қазақстан, Қырғызстан және Тәжікстанды қамтитын Орталық Азияға барып тіреледі. Мал-мүлікті және отбасын қорғаған бұл иттер өңірдегі көшпелі қауымдардың тұрмысында маңызды орын алған. Тұқымның нақты шығу тегі туралы пікірлер әртүрлі: кей тарихшылар оны ежелгі Месопотамия мен Вавилон иттерімен байланыстырады, ал енді біреулері қорғаныш қасиетімен танылған тибет мастифіне жақындығын атап өтеді.
Дене бітімі мен сыртқы сипаты
Алабайдың кесек бітімі мен айбарлы тұлғасы оның жұмысшы ит ретіндегі тарихын аңғартады. Шоқтығының биіктігі 33 дюймге ( 84 см) дейін жетіп, салмағы 110 нан 220 фунтқа дейін ( 50-100 кг) болады. Қалың, қос қабатты жүні Орталық Азияның қатал ауа райына бейімделген: қоңыр, ақ немесе қара түсті түгі қыста суықтан, жазда ыстықтан қорғайды. Алабайдың мінезі де өзіне тән. Отбасы мен мекенін берік қорғайтын бұл иттер сенім артқан адамдарына мейірімді келеді. Ерте жастан әлеуметтендіру олардың қорғау түйсігін дұрыс бағыттап, ортаға жақсы бейімделуіне көмектеседі.
Қорғау түйсігі
Алабайды жақсы білетін адам оның қорғау түйсігі туралы талай мысал айта алады. Ғасырлар бойы қасқыр мен аю секілді жыртқыштардан малды қорғау үшін өсірілген бұл иттер күзетшілік міндетіне жауапкершілікпен қарайды. Далада отар күзетсе де, үй маңында жүрсе де, алабай айналасына сергек болады. Қоңыр үні қауіп төнгенін білдіріп, өзі қорғайтын адамдарға сенім ұялатады.
Адалдық пен отбасына бауыр басуы
Сырт көзге айбынды көрінгенімен, алабай адамға адал болып, отбасымен берік байланыс орнатады. Жақын тартып, өз ортасына қабылдаған жанын қорғауға әрдайым дайын. Бұл адалдық — оның мінезінің маңызды қыры. Алабай иелері иттерінің қамқорлығы туралы әсерлі оқиғаларды жиі айтады: бірі баланың бөлмесін күзетсе, енді бірі ұзақ сапарда иесіне серік болады. Осылайша олар отбасының күнделікті өміріне етене араласады.
Бүгінгі рөлі мен сын-қатерлері
Қазіргі дәуірде Alabai қамқоршы және қорғаушы ретінде өзінің дәстүрлі рөлдерін орындауды жалғастыруда. Олар өздерінің өткір сезімдері мен теңдесі жоқ ерлігі үшін құқық қорғау органдары мен әскери бөлімдерге жиі қызмет етеді. Алайда, уақыт өткен сайын Alabai алдында тұрған қиындықтар дамыды. Урбанизация және өмір салтының өзгеруі олардың дәстүрлі жұмыстарының азайып бара жатқанын білдіреді. Бұл ауысым тұқымды сақтауға және заманауи әлемде олар үшін жаңа, қолайлы рөлдерді табуға күш салуға әкелді.
Тірі мұраны сақтау
Алабайдың мұрасы мен тұқымдық ерекшелігін келер ұрпаққа жеткізу маңызды. Әлемдегі әуесқойлар мен ұйымдар жауапты өсіруді қолдап, осы айрықша ит туралы білімді кеңейтуге күш салып жүр. Алабаймен бірге өмір сүрген адам оның сенімді серік екенін жақсы біледі. Ол — берік қорған, адал дос әрі Орталық Азияның көне мәдениеттерімен байланыстыратын тірі мұра. Адам мен ит арасындағы ежелгі байланыстың айғағы болған алабайдың тарихы өңір шежіресімен астасып жатыр, ал адалдығы ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан қадірлі қасиет. Қорғаушы ретінде де, отбасының сүйікті мүшесі ретінде де ол жанында болған адамдардың жадында із қалдырады.