Çil-Ustun mağarası Qırğızıstanın cənub-qərbində, Oş vilayətində, Aravan yaxınlığında yerləşir. Təxminən 400 metr uzanan karst mağarası Oş şəhərindən təqribən 23 kilometr qərbdə, Fərqanə vadisi ilə Tacikistan sərhədi yaxınlığındakı Alay dağları arasında yerləşir. Yaxınlıqdakı bir neçə mağara, o cümlədən Çil-Ustun təbiət abidəsi kimi qorunur.
Mağara müxtəlif mineral çöküntüləri ilə tanınır. Yamaclarında sanskrit, ərəb və rus dillərində yazılar var; onların bəziləri XVII əsrdən də qədim ola bilər. Mağara vaxtilə turistlərin və tarixçilərin marağına səbəb olub, lakin qarət nəticəsində daxili görünüşü zərər görüb. Çil-Ustun barədə Avropa ekspedisiyası zamanı rəssam M. Müller 1877-ci ildə qeydlər aparıb.
Əhəngdaşının həll olması nəticəsində yaranan mağaranın girişi cənub yamacında, dəniz səviyyəsindən 1 100 metr yüksəklikdədir; Çil-Ustun dağının zirvəsi isə 1 460 metrə çatır. Mağara dar dəhlizlərlə birləşən üç zaldan ibarətdir. Ən böyük zalın uzunluğu 100 metr, eni 50 metr, hündürlüyü 20 metrdir. Zallarda stalagmit və stalaktitlər var. “Çil-Ustun” adı tacik və özbək dillərində “qırx sütun” deməkdir. Mağaranın ətrafındakı əhəngdaşı layları təxminən 350 milyon il əvvəl yaranıb.
Mağarada ziyarətçilər üçün infrastruktur yoxdur; mağaranı araşdırmaq üçün yerli bələdçi lazımdır.







